Liefde. Nooit begonnen. Zonder einde.

Liefde in 3-voud

Gelukzaligheid

​​​Niets wordt zoveel bezongen als de Liefde. Niets vind je in middernachtelijke volkspoëzie meer dan vreugde en pijn over liefde. Liefde is het afroditicum waar we ons dronken mee voeren en dat ons gelukzaligheid belooft. Er schijnt nooit genoeg van te zijn.

Tegelijkertijd is liefde de grote verwoester van levens, de vernietiger van hoop en verwachting, de beul die een mes in je hart steekt en de aanstichtster van menig crime passionelle. Wat moeten we ermee. We kunnen niet met en we kunnen niet zonder. Maar wat is het?

Frustrerend

Al nauwelijks op de wereld gekomen grijpen we naar de moederborst, naar voeding, warmte en koestering. Tot onze grote frustratie kunnen we niets en moeten we van alles. Om te beginnen moeten we adem halen. Dan wennen aan koud en warm, aan harde geluiden, handen die aan je zitten, darmen die gaan werken.

Het ergste is dat je onmiddellijk afhankelijk bent van iemand, een moeder, een ander mens, om te overleven. En dat duurt dan nog een hele poos zo. Je kunt dus maar beter vriendjes zijn en leren hoe het er in die wereld aan toe gaat. Veel glimlachen en onverstaanbaar brabbelen helpt, ontdek je al snel, net als vele andere handigheidjes om je zin te krijgen. Is dat Liefde? 

Tussen razernij en vertedering

Het Grote Verlangen naar Eeuwig Geluk en naar Vrede met onszelf en anderen drijft ons in de armen van de Liefde. Een moeder wil haar kind niet zien sterven, liever sterft ze zelf. Als een kind wordt aangereden worden de omstanders razend van de pijn die ze voelen. In die momenten doet de Liefde zich even voelen en laat Ze zich even zien. In die momenten tel je zelf even niet meer mee maar gaat al je aandacht en al je voelen naar het kind.

Maar Liefde is er niet alleen als een kind lijdt. In de speeltuin zie je ouders vertederd kijken naar al dat grut dat rond kruipt en experimenteert met lijf en leden. Mensen willen een baby altijd aanraken, een tikje tegen de wang, een lachje ontlokken.

Zelfbescherming

We willen geen lijden, we willen eeuwige vreugde. We ontdekken dat anderen daar een grote rol in spelen. We binden ons graag aan wie ons de vreugde schenkt. We gaan liever uit de weg die ons schade kunnen doen. Is dat Liefde of is dat zelfbescherming?

Wat wij liefde noemen, overstijgt dat zelfbescherming en comfortabel genot? Overstijgt dat het bij elkaar intrekken, de lust botvieren en het instinct op elkaar loslaten?

Wat Liefde is

Deze stappen horen wel bij de Liefde, maar zijn de Liefde niet. Wie de top van de berg wil bereiken zal onderaan beginnen. Onderweg zal hij vrede moeten sluiten met de weerbarstige elementen, geduld moeten oefenen met kleine vooruitgang. Angstige momenten zal hij moeten doorstaan en van opgeven niet willen weten.

De Liefde begint onderaan, als een klein plantje dat uit een zaadje groeit en zich laat voeden door haar omgeving. Dat doet Liefde, ze laat zich groeien door haar omgeving. Zo bezien is Liefde niet een ‘iets’, maar een proces, een ontwikkeling in tijd en ruimte, een verandering die je doormaakt, steeds weer, steeds weer, oneindig, zonder ophouden, zonder grenzen.

Het Spel

Zo bezien is Liefde altijd al werkzaam geweest en zal Zij altijd werkzaam zijn. Ze is nooit begonnen en ze kent geen einde. Vanuit het perspectief van de Liefde is Omgeving ruimteloos en tijd Ontvouwing. Geen menselijk oordeel kan die Alomvattendheid bevatten. Wij leven in het Spel van de Liefde waarin we ons mogen ontvouwen tot wie wij zijn. En zo, altijd wordend, dienen wij tot omgeving voor elkaar en alle levende en voelende wezens. Helaas, aan Liefde valt niet te ontkomen.

Orgyen Donden

​Ontdek wat jouw Liefde vermag en wat zij jou kan brengen.
Join the insiders op  

​ZanZen Online Academie

Het Kruis loslaten

Het kruis loslaten

Paasgedachten

De greep van het instituut Rooms-Katholieke Kerk is diep verankerd in onze cultuur. Juist in deze aanloop naar Pasen ervaar ik hoe moeilijk ik los kom van de beelden en opvattingen die mij in de jaren vijftig zijn ingeprent. Pasen, dat is de kruisiging, het zoenoffer, het ultieme lijden en tenslotte de overgave. De opstanding daarna was iets mysterieus waaraan ouders en priesters maar gauw voorbij gingen.

The Passion

Neem nu The Passion, wereldwijd een grote hit. Die houdt op bij de kruisiging. Dramatisch moment, groots in de theatrale uitvoering. Maar het bevestigd het uiterlijke beeld van de lijdende Christus. Geen moment aandacht voor wat de kruisiging werkelijk betekenen kan. Als ik al ga kijken wordt ik vast en zeker weer gevangen in die eenzijdige presentatie, die verkrachting van het Christusverhaal tot een persoonlijke gebeurtenis.

Geen offers meer

De betekenis van het leven van Christus is veel groter en veel meer omvattend dan wat de formele kerk ons wil doen geloven. De komst van Christus en zijn broeder Boeddha betekent een omwenteling in de menselijke geschiedenis en het menselijk bewustzijn. We maken een sprong van uiterlijk naar innerlijk. Beide Meesters vertellen dat God of Boeddhanatuur niet buiten ons is maar in ons.

De noodzaak van bloedoffers en zoenoffers is dan niet meer nodig. Er hoeven geen goden meer gunstig gestemd te worden met dierenoffers of mensenoffers. De verlossing, de verlichting, ziel en zaligheid liggen in onszelf. Maar zolang we op de schatkist blijven zitten blijft die schat verborgen.

Boeddha is wijsheid, God is liefde en wij hebben beiden in ons, wij zijn liefde en wijsheid. Dat we er niet naar leven of durven leven is onbegrip en onwetendheid met alle ellende die dat dagelijks in de wereld voortbrengt. Juist dát is het kruis en de kruisiging.

Wat brengt de Paasgedachte dan echt?

De Hof van Gethsemane verhaalt over de zielestrijd: voeg ik me weer bij de slapende kudde of blijf ik staan voor wat ik weet, beleef en geloof? Durf ik, kan ik de eenzaamheid aan om voorbeeld in liefde te zijn, zonder oordeel over de kudde en haar kruis, in compassie met de onwetendheid? Kan en wil ik de pijn en angst die ik zelfs in mijn directe omgeving zie, dragen? Durf ik de weg verder te gaan?

Het laatste avondmaal symboliseert het samen delen en integreren van de eenheid met God en de broederschap van de mens. De veelomvattendheid daarvan is nauwelijks te ervaren, laat staan te begrijpen. De moeizame (en leerzame) weg naar die integratie zien we bij de inspanning die het kost om tot politieke oplossingen te komen in bijvoorbeeld de Verenigde Naties of nu de vluchtelingencrisis. Maar evenzogoed bij het oplossen van burenruzies.

De kruisiging.

Over de betekenis van het kruis valt veel te zeggen. Maar dat later.

De kruisiging verbeeldt het proces dat de mens en de mensheid gaan om los te komen van ons gevangen zijn in tijd en ruimte. In boeddhistische termen: om het voorwaardelijk bestaan op te laten lossen in het onvoorwaardelijk bestaan.

Goede Vrijdag symboliseert daarom niet de kruisiging maar juist het los komen van het kruis, uitgedrukt in de zin: ‘Het is volbracht’.

Zeven uitspraken zijn toegeschreven aan Christus terwijl hij de kruisiging onderging. Elk is een aanwijzing over de stappen naar groter bewustzijn. Kerngedachte in dat grotere bewustzijn is de vestiging van God’s koninkrijk op aarde. God is niet te ontmoeten in een later hiernamaals of een verre hemel ergens in het uitspansel. Gewoon hier en nu, op aarde, in onszelf.

Ik citeer de zeven uitspraken zonder commentaar. Mediteer er eerst zelf eens op en breng ze in verband met de kerngedachte. Onderzoek waar je op aangeleerde opvattingen en beelden stuit. Wat raakt je, waar voel je weerstand, hoe raak je in verwarring? Neem een uitspraak en neem waar wat je reacties zijn. Verander daar niets aan. Laat het zijn zoals het komt. Wees de Getuige. Ga er in ieder geval niet rationeel over nadenken. Het zijn immers mystieke teksten die hun betekenis alleen via innerlijke beleving openbaren.

  1. ‘Vader, vergeef het  hen want ze weten niet wat ze doen’
  2. ‘Heden zult gij met mij zijn in het paradijs (de zaligheid)’
  3. ‘Vrouw, ziedaar uw zoon.’ Daarna zei hij tot de leerling:  ‘Ziedaar uw moeder.
  4. ‘Mijn God, mijn God, waarom hebt gij mij verlaten?’
  5. ‘Mij dorst’
  6. ‘Het is volbracht’
  7. ‘Vader, in uw handen vertrouw ik mijn geest’

Ontdek hoe je jouw kruis transformeert.
Join the Insiders op ​ZanZen Online Academie

Vakantie doet wonderen

zanzen aan zee

Een vakantie kan wonderen doen.

Dit keer ook weer. Ik werd met mijn neus op de harde feiten gedrukt. Ik ben van 1947, niet de jongste meer dus. De lange autorit dwars door de chaotische drukte van Bremen en Hamburg naar Denemarken is slopend, zowel heen als terug. Bijkomen duurt dan wat langer. Dat gaat eigenlijk van de vakantiedagen af. Of we kunnen langer op vakantie gaan natuurlijk. Dat voor de volgende reis. Het zag er in ieder geval niet naar uit dat deze vakantie wonderen zou doen.

Thuis gekomen wacht dan het gewone leven weer. Dat vraagt me: “Wat ga je nu doen? Waar ga je tijd en energie aan besteden?” De vakantie heeft me het antwoord daarop al gegeven. “De tijd die mij nog rest is kostbaar. Feitelijk is elke dag van je leven kostbaar. Maar als de jaren gaan tellen wordt tijd steeds schaarser en dus kostbaarder. Dus Mind Your Time.

vakantie doet wonderen

Een tochtje door de fjorden kan ik nog hebben!

Afgelopen weekend zie ik in Amsterdam een cruiseschip liggen. Een enorme drijvende torenflat. Ik moet er niet aan denken om daar ook maar een dag op door te brengen. Ik gun het iedereen, maar ik heb niet het idee dat een cruisereis mij veel voldoening zal geven. Eerder ga ik me stierlijk vervelen omdat er niet veel meer te doen is dan consumeren en je laten entertainen. Niet mijn keus.

Compassie en Inzicht

Andy Anderson, je vindt hem op Facebook, was van plan om te gaan eten in een héél erg goed restaurant, een chique tent. Dat diner zou hem $100 kosten. Onderweg komt hij een zwerver tegen. Spontaan geeft hij zijn $100 aan de zwerver. De reacties op Facebook gaan alle kanten op, dat kun je voorstellen. Voor hem voelt het heel goed. “Ik heb dat diner niet echt nodig. Hoeveel dagen kan die man er niet van eten?” Een aandachtige, snelle overweging gevolgd door een spontane actie.

De overweging en actie van Andy gebeuren niet zomaar. Ze zijn gebed in zijn morele ethiek, een beoefening van compassie en inzicht die je onvoorwaardelijk verbonden doen voelen met alle mensen, alle levende wezens en het hele universum. Die ethiek laat je niet onberoerd, integendeel, ze zet zich om in acties als die van Andy. Wordt de wereld daar beter van? We hebben weinig andere keus, vrees ik.

Het wonder uit mijn vakantie

Terug naar de vraag van het gewone leven. Ja, mijn tijd is kostbaar. Wat wil ik nog doen? Wat ga ik nog doen? Dat zijn twee activiteiten:

  1. Mediteren en meditatieles geven. Dat kan ik tot mijn dood toe doen. Daarbij hoort meditatie in de maatschappij zetten.
    Zonder maatschappelijk engagement kan meditatie al gauw in haar tegendeel veranderen,  ideologisch en filosofisch worden zonder grond.
  2. Kleine ondernemers bijstaan die maatschappelijk, sociaal of spiritueel kapitaal aan de samenleving toevoegen. Ik kan hen helpen hun passie ook om te zetten in pegels. Voor dat laatste ontbreekt het hen dikwijls aan kennis en tijd. Een minimum inkomen is het gevolg. Maar dat kan dus ook anders.

Eerder schreef ik al dat ik geen druk en ongezonde spanning meer wil in mijn leven. Ik merk dat het  best moeilijk is om me daar aan te houden. Er is nog zoveel werk te doen om een gezonde en vrije samenleving te realiseren. De mogelijkheden die er liggen zijn zo veelvuldig. Ik moet leren dat ik best een beetje achterover mag leunen. Ik mag er op vertrouwen dat we met velen zijn om de donkere schaduwen van macht, onderdrukking en onwetendheid te transformeren. Ja, een vakantie kan wonderen doen.

Verwerken

Daarnaast, ik heb ook tijd nodig om gebeurtenissen goed te verwerken. Neem het drama in Oss. “Het leven is kostbaar”, zei mijn Dzogchen leraar altijd, “Verspil er geen dag van.” Als levens die nog maar net begonnen zijn zo plotseling weggerukt worden, levens die nog tot ontplooiing moesten komen, dan mag je in alle opzichten spreken van verlies. `Dat voelen ouders die dat nieuwe leven mogelijk hebben gemaakt. We moeten grote compassie met hen  hebben. Dat voelen ook vrijwel alle Nederlanders gezien de reacties.

De maakbaarheid van ons leven is tamelijk beperkt, realiseer ik me bij zulke pijn. Het is precies die pijn die je liever niet voelt maar die wel knaagt aan je ziel. Ze verwijst naar onze afhankelijkheid, ontstaan en vergaan, naar tijdelijkheid en verandering. Ze verwijst vooral naar ons dramatisch grote verlangen naar geluk, gemoedsrust, naar geborgenheid in de schoot van Licht en Leven.

Vakantie doet wonderen

Pavel Filonov (1915)

Dat is wat ik voel als ik mensen in elkaars armen zie huilen bij de bloemenzee. Nee, zo’n drama verdwijnt niet uit je gemoed en geest na het leggen van bloemen en tekenen van een condoleance register. Je blijft je, net als ik, een lange tijd onrustig voelen, je ligt te woelen in je bed of je drinkt een glas teveel.

Gemoedsrust helpt om bruggen te slaan

Niet alleen het leven is kostbaar, ook gemoedsrust is een heilig goed. Hoe reageer ik op zulke heftige gebeurtenissen? Laat ik alle pijn, angst en woede toe of sla ik dicht, wordt ik chagrijnig en reageer ik af op anderen? Ik merk dat de jaren van mediteren mij meer en meer helpen om van de pijn naar de hoop te gaan, van de angst naar het diepe verlangen, van de woede naar compassievol handelen. Gemoedsrust helpt mij om die bruggen te slaan.

Gemoedsrust is het geschenk dat je krijgt als je thuis gekomen bent bij jezelf. Het helpt mij ongezonde spanning op te lossen, helder te zien wat mij wel past en niet past. Het voorkomt dat ik in vooroordelen schiet en anderen niet meer zie. Vakantie is de uitgelezen tijd om daar eens bij stil te staan.

Community gesprekken

Ik denk er over free flow talk sessies te organiseren over “Meditatie en Maatschappij”. Daarin delen we we inzichten, zorgen en hoop. Kunnen we mediteren en ontspannen het onverwachte verwelkomen. De Arnhemse meditatiegroep heeft daar interesse in. Ik hou je op de hoogte via de verschillende media.

Dan toch maar een keer zo’n cruise? Ik denk het niet. Liever een mooie tocht door de Hooglanden. Zonder files, razende snelheidsduivels, ongelukken en spanning om de boot te halen. In plaats daarvan ruimte, wijkende horizonnen, flitsende inzichten, verdampende zorgen, een glimp van de leegte. Vakanties die echt wonderen doen. Een vakantie om het kruis los te laten.

​Begin aan een nieuwe episode in je leven. Join the insiders van
 ​ZanZen Online Academie

>