Het oerwoud dat Boeddhisme heet

ZanZen en het oerwoud Boeddhisme

Een grote ommekeer

Wie voor het eerst lessen volgt van een Tibetaanse leraar, wordt, zoals ik zelf meemaakte, overspoeld met beelden, teksten en begrippen waar je geen touw aan vast kunt knopen. Zo veelkleurig, zo complex, met zoveel nuances, het duurt jaren voordat je daar enig inzicht in krijgt en vooral voordat het werkelijk in je hart en geest gaat leven, een levende werkelijkheid wordt. Mijn leraar toen, lama Sogyal Rinpoche, was nog jong en niet didactisch geschoold. Wij, zijn studenten, kregen alles in één keer op ons bord. Ik heb er jaren over gedaan om in het oerwoud dat Boeddhisme heet samenhang, structuur en proces te ontdekken.

ZanZen met Sogyal Rinpoche

Sogyal Lahkar Rinpoche, Tibetaanse leraar

Er zijn natuurlijk periodes geweest dat ik de moed wilde opgeven. Dat ik het maar een vreemd rariteitenkabinet vond, dat oerwoud dat boeddhisme heet. Maar dan keerde ik weer terug naar de bron, naar het moment dat mijn leven 180 graden omdraaide. Dat gebeurde na een retraite van twee weken in Zuid-Frankrijk, op terugweg naar huis, in een ontmoeting met Lama Gendung. Feit is dat zich na die ontmoeting een reeks gebeurtenissen voltrok, niet bewust gewild, niet gepland, niet bedacht, die mij een ander leven binnen lieten gaan. Ik ben daar oneindig dankbaar voor. Het boeddhisme heeft mij wakker geschud, het houdt mij wakker en het maakt mij gelukkig, gelijkmoedig en naar ik hoop, een vriendelijk mens voor anderen.

Boeddhisme is mijn leerschool

Wij krijgen de gelegenheid om dit leven te leven van onze moeder en van onze vader. Daar kunnen wij dankbaar voor zijn, wat dit leven ons ook brengt. Wij leren om te gaan met dit leven met hulp van vele leraren. Ook hen kunnen we dankbaar zijn, hoe moeilijk, pijnlijk of onwaarschijnlijk hun lessen ook geweest mogen zijn. Tenslotte kunnen we ook onszelf dankbaar zijn dat we dit leven aangenomen hebben, dat we het avontuur zijn aangegaan ons hier tot uitdrukking te brengen, bewustzijn op te doen, ervaringen rijker te worden.

En omdat het ogenschijnlijke oerwoud van het boeddhisme mijn meest waardevolle leerschool is, zet ik nog elke dag een stap in dat oerwoud, als leerling, als gids, als aanwijzer, als sherpa, als metgezel. Moge deze hulp goed zijn in het begin, goed zijn in het midden en goed zijn aan het eind.

​​Jezelf verder spiritueel ontwikkelen?
Join the insiders  van
ZanZen Online Academie

Is Boeddhisme exotisch?

ZanZen en markthal Rotterdam

Liefdevolle vriendelijkheid.

Is boeddhisme exotisch? Het wordt door veel westerse mensen zo nog wel gezien. In onze streken is het boeddhisme misschien wel het meest bekend geworden door zijne heiligheid de Dalai Lama. Hij is de verpersoonlijking van de liefdevolle vriendelijkheid en vrede waar hij ons volhardend en geduldig steeds weer op wijst.

Zijn charisma bereidt de weg voor veel, dikwijls eveneens charismatische leraren van Tibetaanse oorsprong. Veel mensen maken op die manier kennis met het kleurrijke, warme en vriendelijke boeddhisme uit Tibet, even kleurrijk, warm en vriendelijk als de Tibetanen zelf. Ook veel mensen voelen zich zozeer aangeraakt dat zij zich verdiepen in leer en praktijk, ze worden boeddhist.

liefdevolle vriendelijkheid

Boeddhist worden is niet gemakkelijk. Je wisselt niet zomaar even van religieuze overtuiging zoals je een oude jas voor een nieuwe inruilt. Boeddhisme is vreemd aan onze westerse cultuur. Het is doordrenkt van de oosterse levenshouding.  Het kent een lange geschiedenis, evenals het christendom en andere religies, met eigen begrippen, rituelen en overdrachtslijnen. Zoals het christendom zich heeft gedifferentieerd in vele groeperingen, is dat ook bij met het boeddhisme gebeurd. En zoals het christendom zich niet gemakkelijk in haar essentie laat kennen, zo is ook de essentie van het boeddhisme slecht met veel volharding en standvastigheid eigen te maken.

Boeddha als tuinbeeld

Voor veel westerse mensen blijft het boeddhisme, en zeker het kleurrijke Tibetaanse boeddhisme, een exotische, half begrepen romantiek. Geen wonder dat er door die oppervlakkige kennis veel misverstanden over bestaan, onjuiste denkbeelden tot sentimentele dweperij aan toe. Niettemin werkt er wel iets door. Hing er hier nog geen vijftig jaar geleden in elk huis een kruis, nu zijn de Boeddhabeelden niet aan te slepen. Ze staan in tuinen, op vensterbanken, te koop als sleutelhanger of sieraad. Dat is niet voor niets.

Boeddhanatuur

De Dalai Lama en de Boeddhabeelden zijn krachtige symbolen geworden van ons verlangen naar vrede. Jammer dat het daar dikwijls bij blijft. Alsof vrede vanzelf ontstaan door de toverkracht van zo’n beeld in je tuin. Maar misschien werkt het wel zo, als een onbewuste, archetypische kracht. Misschien worden we zachtjes en bijna onopgemerkt naar een vredige geest geduwd. Dat zou mooi zijn. Want, zoals Thich Nhat Hanh zegt: “Er zal pas vrede in de wereld zijn als alle mensen vrede in hun hart gevonden hebben. Een belangrijke stap naar die vrede is het ontwikkelen van tederheid én het trainen van je geest.

Tederheid

Tederheid bevat een element van droefheid.
Dit is niet de droefheid van zelfmedelijden of van ons misdeeld voelen, maar een natuurlijke staat van volheid.
We voelen ons zo vol en rijk, dat we op het punt staan in tranen uit te barsten.  
Krijgers ervaren dit droevige, tedere hart.
Als we ons niet bedroefd en alleen voelen, kunnen we nooit een krijger zijn.
De krijger is sensitief voor wat hij via zijn zintuigen ervaart.
Als een kunstenaar heeft hij waardering voor alles wat er zich in zijn wereld afspeelt.
Zijn ervaring is vol en zeer levendig.
Het geritsel van bladeren en het geluid van regendruppels op zijn jas hoort hij duidelijk. Vlinders die nu en dan om hem heen fladderen zijn soms bijna onverdraaglijk omdat hij zo gevoelig is.
Uit: Shambhala, de weg van de krijger, Chögyam Trungpa 

Join the insiders. Schrijf je in bij ZanZen Academie. Het is en blijft gratis!

Spiritueel leven is hard werken

ZanZen in de bergen

Materie voelt geen comfort of ongemak,

Spiritueel Leven is hard werken. Dat blijkt uit dit artikel van van Sri Sri Ravi Shankar. De vertaling is van Hans van Zanten.

 Leven is meer dan stoffelijk. Als het alleen maar stoffelijk was zou er geen behoefte aan comfort zijn schoonheid, lelijkheid, liefde, compassie, vreugde of verdriet. Zou een stoel ooit zorgen of geluk kennen? Nee, materie heeft deze subtielere waarden niet. Zij behoren tot de werkelijkheid van de geest. Maar het leven is ook meer dan geest. Als het alleen maar geest was, zou er geen behoefte zijn aan water, voeding of rust. Het menselijke leven is een combinatie van materie en geest, van vorm en spirit.

De aard van de geest

Spirit ervaart waarden en brengt deze tot uitdrukking. Waarden zijn gevoelens en emoties – dat wat nooit helemaal gevangen kan worden in woorden of begrepen kan worden door het intellect. Het doel van het spirituele pad is om de spirituele dimensie van het leven te begrijpen en volledig te leven naar deze waarden die de geest representeert. Daarom is spiritueel leven hard werken: leven naar je waarden. Wat zijn deze waarden?  Vrede, liefde, vreugde, schoonheid, onbegrensde kennis en de capaciteit om zowel materie en geest beiden en in hun samenhang te begrijpen.

Comfort is een kwaliteit van bewustzijn

Alles wat iemand doet is gericht op één doel: geluk of gemak. Mensen denken dikwijls dat gemak komt van materiële zaken en materiële zaken alleen. Comfort is echter een kwaliteit van bewustzijn. Tot op zekere hoogte hangt het af van materiële dingen maar voor een veel groter deel hangt het af van houding en begrijpen.

De werkelijke aard van de geest is 'verstaan', begrip, inzicht.

Je luistert, je begrijpt en je absorbeert, Maar wie begrijpt? Wie absorbeert? Het is de geest in je lichaam die de kennis opzuigt.  En deze kennis komt niet binnen door het zien, het horen, het reuken en aanraken alleen. Het komt ook en vooral van binnenuit, door intuïtie.

De werkelijke aard van de geest is kenvermogen

Je kunt zeggen dat op elk niveau van bewustzijn kennis aanwezig is. Bewustzijn zelf is aanwezig. Als het niets was kon het niet aanwezig zijn, niet bestaan. Het is iets, het bestaat maar tegelijk is het niet vast, niet eindig, niet onbegrensd. Je kunt bewustzijn niet meten. Dus het bestaat, is aanwezig en onmetelijk.

De aard van je bewustzijn is vrede; je bent liefde

Bewustzijn is vrede. Je bent vrede, je bent waarheid en je bent energie. Je loopt, je beweegt, je praat, je zit.  Het ‘Zelf’ is energie,  en het ‘Zelf’ is kennis, de kenner en het gekende. Dit bewustzijn is liefde, jij bent liefde. Dit begrijpen, beleven en leven is spirituele leven. Leven bereikt haar meest rijke vorm in de spirituele dimensie. Zonder dat blijft het leven bleek en voel je je ongelukkig, ontevreden, afhankelijk, somber en ellendig.

De effecten van de spirituele dimensie op de maatschappij

De spirituele dimensie in haar echte vorm doorbreekt de strakke grenzen van klasse, religie, nationaliteit en hebzucht. Oorlogen zullen alleen ophouden te ontstaan door spiritueel begrijpen. Spiritualiteit geeft een groot gevoel van verantwoordelijkheid, eenheid, compassie en zorg voor de mensheid als geheel.

Het spirituele pad is géén vlucht uit het dagelijkse leven.

In feite maakt spiritualiteit het leven moeilijker. In India denken mensen dat spiritueel leven gemakkelijk is.  'Ga naar een Ashram, waar je niet hard hoeft te werken.' Nee! Het spirituele pad is geen ontsnapping  aan hard werken of adequaat handelen, net zoals gemeenschapswerk geen ontsnapping kan zijn aan zorgen voor een comfortabel bestaan. Ook volstaat het niet om uren op een kussentje te mediteren. In alle gevallen moet je hart en ziel leggen in wat je doet en bereid zijn om jezelf honderd procent te geven. Het spirituele pad zal je geweldig veel vreugde geven, veel voldoening, meer innerlijke vrede en meer energie dan je kunt voorstellen, maar het is geen ontsnapping! Echt, spiritueel leven is hard werken.

Het spirituele pad is géén ontsnapping aan verantwoordelijkheid.

Het spirituele pad betekent absoluut dat je verantwoordelijkheid nèèmt. Als je denkt dat het moeilijk is om voor kinderen en een partner te zorgen, neem dan meer mensen om voor te zorgen. Als je bereid bent om verantwoordelijkheid te dragen voor 20 mensen, 2000 mensen, 20 miljoen mensen, dan ben je op het spirituele pad. Spiritualiteit is géén ontsnapping aan verantwoordelijkheid maar juist het nemen van verantwoordelijkheid.

Het spirituele pad is geen uitweg voor hard werken

Intelligent en effectief werken is deel van het spirituele leven.  Misschien denk je dat je compassie hebt verdient omdat je hard werkt. Als je hard werkt en dat intelligent doet, dan vind ik dat je waardering verdient, geen compassie. Als iemand vijf uur doet over een taak die je in een half uur kunt doen, dan verdient dat geen compassie.

Ken de vrede

Een ander aspect van spiritualiteit is vrede; het weten dat vrede je natuurlijke staat van zijn is. Op elk moment, in elke plek, kun je gaan zitten en los laten in de wetenschap dat er innerlijk een heldere en zuivere plaats is, grenzeloos en diep. Die innerlijke plek ben jij. Wat je daar voelt is je spirituele dimensie. “Ik ben van vrede gekomen, in ben in vrede, ik zal terugkeren naar vrede. Vrede is mijn oorsprong en mijn doel.” Deze bekrachtiging of ervaring maakt je tot een zoeker.

Een gevoel van genade

Nog een ander aspect van spiritueel leven is een gevoel van genade, heiliging, heelheid. Als je diep dankbaar bent en je combineert dat met respect voor alles wat naar je toekomt in je leven, ontstaat een gevoel begenadigd te zijn. In genade is gewaarwording.  Je geest is volledig aanwezig in angst, woede of genade.

Dienstbaarheid en stilte

Stilte heelt wonden en vitaliseert. Stilte geeft je diepte, stabiliteit en creativiteit. Dienstbaarheid geeft je de dynamische ervaring van het hart. Het schept een gevoel erbij te horen. Gebrek aan dienstbaarheid kan je depressief maken. Alleen dienstbaarheid kan vervulling geven, maar dienstbaarheid zonder stilte is dodelijk vermoeiend. Dienstbaarheid zonder stilte heeft geen substantie en is geen lang leven beschoren. Hoe dieper de stilte hoe dynamischer de actie zal zijn. Beiden zijn essentieel in het leven.

Heb vertrouwen

Hen vertrouwen in jezelf. Zonder zelfvertrouwen bereik je niets. Zelfvertrouwen neemt twijfels weg. Twijfel is het tegenovergestelde van vertrouwen. Zodra je het negatieve hebt opgeruimd zul je zien dat het positieve zich al heeft voltrokken. Waar twijfel oplost verschijnt vertrouwen. Dus om vertrouwen in jezelf te krijgen moet je je twijfels ontdekken en begrijpen.

De aard van twijfel

Als je de aard van twijfel observeert gaat het altijd over iets dat positief is. Je twijfelt altijd aan de goede intenties van mensen, nooit aan de kwade. Je twijfelt aan je eigen goede kwaliteiten, nooit aan je zwakheden. Op het spirituele pad leer je om in het dagelijks leven te handelen met intuïtie en innerlijke vrijheid. Ik zeg niet dat je geen twijfels moet hebben. Twijfel zoveel als je kunt. Dat zal je helpen om ervan af te komen omdat je anders niet verder komt.

Sri Sri Ravi Shankar, Spiritual Leader, Global Humanitarian, Peace Ambassador and Founder, Art of Living Foundation

​Jezelf verder spiritueel ontwikkelen?
Join the insiders  van
ZanZen Online Academie

>