Onderwerpen

All posts in "Boeddhisme"

Vijf krachtige middelen

Sprinkhanen de afgrond en compassie

Sprinkhanen, de afgrond en vijf krachtige middelen

In Oaxaca, in een smoezelig cafeetje, word ik dronken. Ik krijg gefrituurde sprinkhanen aan de bar, ernaast twee glazen tequila en een schaaltje zout. Dan nog een keer, nog een keer, de avond lang. Ruige, donkere kerels schenken me het ene glas na het andere nu ze weten dat ik geen gehate Amerikaan ben maar een bleke gringo uit Nederland. Johan Cruyff zijn naam is groot!  Ik kan nog net mijn hotel vinden.

Het is mijn laatste avond in Oaxaca. Op het busstation ontmoet ik een Frans stelletje. Ze gaan naar Porto Angel. Het schijnt daar heel aangenaam te zijn. Ik besluit mee te gaan. Wie weet kan ik het met haar aanleggen. Als alleenreizende backpacker word ik verliefd op elke vrouw met wie ik langer dan een uur verkeer. Deze rit gaat langer duren, dwars door de bergen naar de zwoele warme stranden aan de Pacific. Dus wie weet.

Het wordt een gedenkwaardige rit in een bus met gebroken ramen, versleten stoelen en rokende diesel. Er loopt nu een redelijke weg zie ik op Earth. Maar in 1980 is de N175 hoog in de bergen een modderig karrespoor waar de bus doorheen ploetert. We rijden heel wat keren langs een ravijn. Niemand van de inheemse passagiers die zich druk maakt. Ze houden hooguit hun krijsende kippen en grote salamanders wat steviger vast zodat die niet door de bus heen denderen.

Dan stopt de bus. De regen komt met bakken uit de lucht, een grijs gordijn. Het gaat schemeren. Iedereen moet uitstappen en ik zie waarom. Een haarspeldbocht. De wielen staan een halve meter van de rand van de weg die nu een en al modder is. Daarnaast een gapende diepte.

​Op het randje

De buschauffeur dirigeert iedereen naar de achterkant. We duwen met man en macht, zorgen dat de bus niet achteruit en de wielen niet over de rand glijden.  Tergend langzaam kruipt de de oude bak door de bocht, houdt zijn grip en rijdt zachtjes een paar meter omhoog. De Fransen en ik slaken een zucht van verlichting. Maar verder praat en doet iedereen alsof dit de gewoonste zaak van de wereld is. God waakt over ons en als we elkaar helpen komen we veilig langs de afgrond.

De rand van de afgrond heeft twee kanten: het veilige terrein en de diepte waarin we niet willen vallen. Als deze busrit een spiegel is van mijn innerlijke werkelijkheid, wat zijn mijn innerlijke randen van de afgrond? Wat is mijn veilige terrein en wat is de diepte die ik liever vermijd?

vijf krachtige middelen

Joan Halifax helpt mij om op deze reis te reflecteren. Wat zorgde voor een veilige tocht langs de afgrond? Ik noem maar: de kennis en vaardigheid van de buschauffeur, de rust van de inheemse passagiers, de bereidheid om te helpen en niet aflatend plezier. Het had ook anders kunnen gaan: angst, paniek, schelden en beschuldigen tot fysieke agressie aan toe.

Op het randje zijn we meestal bang. We weten niet wat de diepte inhoudt, we verwachten er niet veel goeds van: we zouden dood kunnen vallen. Onze natuurlijke reactie is afstand nemen van de afgrond, veilig terrein opzoeken. Bij elk gevaar doen we dat. We kunnen ons verstand gebruiken en mogelijkheden onderzoeken om het gevaar uit de weg te ruimen. Bij deze reis gebeurde dat gelukkig.

​​Twee soorten reacties

Het had ook anders kunnen aflopen. Passagiers of de chauffeur schieten in de angst door de diepte, door hoogtevrees. Ze voorzien dat ze neerstorten, benen breken, de dood vinden en alles wat je daaromheen maar kunt indenken. Het is nog niet zover, maar het kan gebeuren. Ze zien en voelen het in hun voorstellingsvermogen. Door de angst verlamd weten ze niet hoe te handelen en de bus glipt weg.

Twee soorten angst: reële angst voor een reëel gevaar en een angst voor een ingebeeld gevaar.  Die laatste angst heeft de eigenschap het gevaar vele malen groter en onoverkomelijker te maken dan de situatie feitelijk is. Ik denk dat je zelf wel voorbeelden uit je leven kunt bedenken. Want wie gebeurt dit nu niet een keer?

We raken verlamd, in paniek, verliezen het zicht op de werkelijkheid en verzinnen manieren om een by-pass te maken. Anders gezegd: we onderdrukken de angst met pseudomaatregelen om maar aan de veilige kant van de afgrond te blijven. Maar juist dan glipt de bus de diepte in.

Vijf krachtige middelen

Tijdens deze reis naar een ontspanning belovende zeekust bleven ons rampen bespaard doordat de mensen, bewust of onbewust, op een positieve manier vijf krachtige middelen inzetten. Middelen waarvan het juiste gebruik geleerd wordt door zo nu en dan in een ravijn te storten.

  • Altruisme
  • Empathie
  • Integriteit
  • Respect
  • Betrokkenheid

Altruisme

Veel altruïsme is nader beschouwd egocentrisch: aardig gevonden worden. Er beter van worden. Of vrouwen altijd ter wille zijn als een uitruil voor warmte en seks. Besmeurd altruïsme, een schone schijn.
De balans kan ook naar de andere kant doorslaan. Altruïsme krijgt dan pathologische trekjes, het wordt extreem: jezelf weggeven, over je eigen grenzen gaan. Daar zit altijd een angst achter, geen nee durven zeggen, angst egoïstisch bevonden te worden of andere van zulke gedachten.

Beide manieren van doen zijn een reactie om aan de veilige, comfortabele kant te blijven. Oprecht altruïsme is radicaal, brengt ons de diepte in waar naast onze demonen ook de liefde woont.

Jezelf minder maken opdat de ander meer wordt is een richtlijn van zowel Jezus als Boeddha. Maar dat betekent niet jezelf zover wegcijferen dat je eraan onderdoor gaat. Je moet zelf in goede conditie blijven om een ander bij te staan. Mantelzorgers weten er alles van. Het minimum aan altruïsme is leven met de intentie én het gedrag om de ander geen schade toe te brengen.

Empathie

Empathie noemt Joanne Halifax een tweede rand waaraan je je leven leert. Dat overkwam mij in onze therapiepraktijk De Eenhoorn. Het werd mij teveel: de emoties van mijn cliënten invoelen om te ontdekken wat zijn meemaakten, wat hun pijn was. Tegelijkertijd alle emoties van een net begonnen relatie met direct twee kinderen ter wereld brengen. Een emotionele en fysieke rollercoaster. Ik hield het zes jaar vol. Toen klapte ik in elkaar. Maar nog wilde ik het niet weten. In zo’n situatie moet je geen ingrijpende beslissingen nemen. Ik deed het wel: we emigreerden naar Frankrijk. Vrienden die ons bezochten merkten op dat ik als een zombie rondliep. Ver weg van de werkelijkheid.

Ik ben niet de enige. Veel zorgverleners, leraren, ouders lijden aan hetzelfde euvel. Ze worden verteerd door te veel empathie, door te veel druk en stress, door een gevoel van tekortschieten. Ze gaan zich leeg en waardeloos voelen en zijn niet meer in staat om hun werk en opvoeding met mededogen en liefde te doen. Ze kunnen eenvoudigweg niets meer geven. Op die bodem aangekomen begint een nieuw leven.

vijf krachtige middelen

Integriteit

​Teveel integriteit maakt een moraalridder van je. Met te weinig integriteit kun je gemakkelijk in bedenkelijke zaken terecht komen. Egocentrisme staat op gespannen voet met integriteit. Het ego kan de moraal gemakkelijk aan zijn laars lappen als hem dat zo uitkomt. Over de sterkeren vorm, narcisme, maar helemaal niet te spreken. Ik herinner me een psychiater die de leiding had over de jeugdzorginstelling te Zetten. De man heeft jarenlang jonge meisjes seksueel misbruikt. Geen voorbeeld van integere beroepsuitoefening. Maar tegelijkertijd heeft hij de integriteit van de meisjes vernietigd. Een van hen is jarenlang client van mij geweest. Moraliteit was voor haar geen leidend begrip meer, ze wist niet meer hoe ze in de maatschappij kon staan.  Integriteit naar jezelf is misschien wel het belangrijkste. We brengen grote en langdurige schade toe aan een medemens wanneer we zijn of haar integriteit vernietigen. Dat maakt kinderporno zo weerzinwekkend. Het schaadt de misbruiker én het kind. Het vernietigt van beiden het gevoelsleven.

Respect

Respect is voor mij het zusje van integriteit. Respect vraagt van je dat je een ander ziet in wie die is. Je hebt respect voor de integriteit van de ander. Respect naar elkaar is de basis voor een veilige en betrouwbare omgang met elkaar. Het respect voor mijn eerste Tibetaanse leraar Sogyal Lakar Rinpoche verdween massaal toen zijn jarenlange seksuele misbruik en agressief gedrag bekend en bewezen werden. Vooral voor beroepen waarin mensen tijdelijk een afhankelijkheidsrelatie met iemand aangaan is respectloosheid zeer schadelijk. Om maar niet te spreken van ouder-kind relaties waarin misbruik, vernedering en geweld voorkomen. Kinderen hebben soms hun hele leven nodig om daarvan te herstellen als dat al lukt.

Betrokkenheid

Engagement of betrokkenheid maakt van ons actief handelende mensen. We denken niet alleen, we handelen ook naar ons inzicht en gevoel. Betrokkenheid geeft zin en betekenis aan wat we voelen en doen. Je kunt natuurlijk betrokken zijn bij een criminele organisatie. Dat is ook engagement, maar zonder respect, integriteit en altruïsme. Betrokkenheid op jezelf of je gezin, kan angst opleveren, zoals nu de boeren gebeurt. Zij voelen hun directe toekomst bedreigd. Betrokkenheid kan tot extreme situaties leiden zoals de protesten in Hongkong laten zien. Zo’n betrokkenheid veroorzaakt gemakkelijk blikvernauwing, respectloosheid en kan afbreuk doen aan een integere rechtstaat.

In organisaties kan de betrokkenheid mensen ertoe brengen om veel te veel overwerk te doen. Soms gebeurt dat onder druk van managers, soms onder druk van te weinig personeel zoals in de zorg. Zulke situaties doen meestal afbreuk aan de betrokkenheid. Die verhuist dan ergens anders heen. Mensen passen er wel voor om voor een tweede keer burn-out te raken.

De balans staat nooit stil

Ik heb het nooit gemakkelijk gevonden om een juiste balans aan te houden, zowel naar mensen individueel als naar groepen en organisaties waarvoor ik gewerkt heb. De ene keer gaf ik te veel en ging in over mijn grenzen heen. Andere keren dacht ik vooral aan wat er voor mijzelf in zat en hield ik angstvallig mijn grenzen dicht voor anderen.

Een stad, zoals elk ecosysteem, groeit aan haar grenzen. Daar is het meestal een drukte van belang met nieuwe bouwwerken, de aanleg van wegen, winkelcentra e.d. Voorbij de grenzen is er een andere wereld, van weilanden, bossen, natuur. Op de grens ontmoeten die twee werelden elkaar. We beginnen nu pas langzamerhand te beseffen dat die twee werelden in relatie tot elkaar staan. Mensen mogen de natuur niet te veel terugdringen. De natuur moet ruimte geven aan de mensen.

vijf krachtige middelen

Als we goed waarnemen zien we dat er altijd heel veel grensgevechten zijn. Naar mijn idee zijn dat weerspiegelingen van onze innerlijke grensgevechten. Elke keer wanneer we te veel in extremen terecht komen doet dat pijn, raken we teleurgesteld en proberen we wegen te zoeken die ons gelukkiger maken. Dat is ons pijnlijke maar onvermijdelijke leerproces waarmee we ontwikkelen, wijzer worden en meer mens worden.

Zelfs kleine, schijnbaar onbeduidende grensgevechten kunnen ons leren wie we zijn, kunnen ons sterker maken en meer mens, net zoals we onze spieren kunnen trainen om meer te kunnen dragen. We kunnen altijd sterker en geheeld uit de strijd komen, hoe gehavend we ook geworden zijn.

In andere woorden, uitglijden op de rand van de afgrond en naar beneden donderen hoeft geen rampzalig eind te zijn. En eerlijk gezegd, ik ben heel wat keren naar beneden gedonderd, meestal omdat ik mijzelf te groot dacht. Maar, ik leef nog. Dat is niet zozeer mijn eigen verdienste. Ik heb, nog steeds, veel helpers onderweg. Vooral kleinkinderen zijn een geweldige en onvoorwaardelijke spiegel. Daarvoor waren het mijn cliënten die mij vooral leerden zwijgen en luisteren. En nu, met 72 jaar, leer ik nog steeds in verwondering aan het wonder van mijn vrouw.  Zoals de goudzoeker volhardend zijn korrels goud zeeft, zo kunnen wij in de meest moeilijke omstandigheden onze goudkorrels vinden. Die heten dan bijvoorbeeld eenvoud, veerkracht en wijsheid.

In retrospectief word ik herinnerd aan iets wat groots aanwezig in onze levens is, zo overduidelijk dat we eraan voorbijgaan. Iets waardoor we de storm en modder van ons moeilijkheden en pijn kunnen doorstaan én te boven komen. Iets waardoor we onze vrijheid weer kunnen heroveren, waardoor we met kracht en moed weer langs de afgrond durven Dat is de onnoemelijke kracht van mededogen. ‘De meeste mensen deugen’ schrijft Rutger Bregman. ‘Mensen worden geleid door mededogen’ zegt Boeddha. In een volgende blog ga ik diep in op deze kracht van compassie.

​Join the insiders

Toegang tot ZanZen Online Academie is gratis. En blijft dat!

Wat wij kunnen leren van Boeddhisme

De luie leerling

Als je mij vraagt 'Wat wij kunnen leren van het boeddhisme' zijn er lange en korte antwoorden. Eerst ​het lange. Terugkijkend op de tijd tussen mijn eerste kennismaking met Boeddhisme in 1974 op het strand in Schiermonnikoog en de 42 daaropvolgende jaren, ben ik dankbaar. Het heeft mij veel geholpen in mijn persoonlijke ontwikkeling en bewustzijn, het heeft mij vreugde gebracht, gelijkmoedigheid en geduld geleerd, mijn liefde en mededogen zijn een ietsje gegroeid. Tegelijk ben ik altijd onafhankelijk en kritisch kunnen blijven, mede dankzij mijn vrouw Anne-Marie met wie ik zowel de meditatie als de darma heb kunnen delen. Na 10 jaar retraites en lessen gevolgd te hebben bij de bekende en onttroonde Tibetaanse leraar Sogyal Rinpoche, besloot ik in 1990 om geen lid van de Rigpa-sangha, de gemeenschap rond hem, meer te zijn en mijn eigen pad te volgen. Ik was een luie leerling en dat ben ik eigenlijk nog steeds.

Dzogchen Boeddhisme

Boeddhisme is niet gemakkelijk en de Tibetaanse Dzogchen al helemaal niet. Het vraagt doorzettingsvermogen, een zelf-gewilde discipline en een sterke motivatie die om herhaaldelijk opfrissen vraagt zonder rigide of fundamentalistisch te worden.

De laatste jaren geef ik meditatielessen in een christelijke omgeving. Dat vind ik boeiend en uitdagend. Het confronteert mij met mijn Rooms-Katholieke achtergrond. Die keer ik nu niet de rug toe, zoals ik dat na het verlaten van het seminarie heb gedaan – ja, ik wilde missionaris worden, hoe sterk is dat als 12 jarige – integendeel, ik zoek de verbinding en hernieuwde betekenis.

In die omgeving ondervind ik hoe sterk taal is. Bewust waarnemen, denken en overwegen maakt gebruik van taal, drukt zich daarin uit. Voor wie opgevoed is met concepten over God, Jezus, de bijbel en zich de christelijke leerstellingen eigen heeft gemaakt in denken en doen, daarvoor is anders denken heel pittig. De taal die geleerd is laat dat bijna niet toe, want die taal is doordrenkt met christelijke woorden, uitdrukkingen, betekenissen, rituelen, geboden en verboden.

De Himalaya cultuur: harde lessen

Ik kan me daarom heel goed voorstellen dat Boeddhistische taal nietszeggend is. Zelfs na 4 decennia Boeddhisme vind ik het nog echt moeilijk om de kernbegrippen goed te doorgronden en te beleven. Het wordt nog een graadje moeilijker als in de beoefening visualisaties gedaan worden. Wie als niet boeddhist Tibetaanse mantra's hoort en mandala’s ziet, wordt overvallen door een gecompliceerde rijkdom aan symbolen, kleuren en vormen die niet alleen boeddhistisch zijn maar ook voortkomen uit de Tibetaanse Himalaya cultuur.

wat wij kunnen leren van Boeddhisme

Die Himalayacultuur is een harde cultuur, daar is niets romantisch aan, al willen wij daar wel graag zo naar kijken. Een misstap op een smal bergpad en je ligt in het ravijn. Een Yak verliezen onderweg is een maand geen eten. Te laat zaaien of oogsten berooft een heel dorp van mondvoorraad. Zo’n omgeving vraagt om alert zijn, om helderheid van geest, om voeten op de grond en luisteren naar en leven met de natuur. De onbergzaamheid leert je al gauw harde lessen en maakt nederig, realistisch. Leven en dood liggen vlak naast elkaar. De toekomst wordt bepaald door wat je vandaag doet en van gisteren geleerd hebt. En dat alles speelt zich af in de oneindige ruimte rond de bergtoppen waarin verandering tijd tot een loos begrip maakt.

Romantisch is dat niet en ook al helemaal niet heldhaftig. Ook de mensen in de Himalaya wensen een beter leven voor zichzelf en hun kinderen. Ook zij zoeken naar meer comfort en minder lijden. Maar anders dan wij ondervinden zij de gevolgen van hun handelen, direct, ogenblikkelijk bijna en onontkoombaar. Zij hebben daardoor een diep besef van verantwoordelijkheid omdat het eigen denken en doen niet alleen henzelf raakt maar ook kinderen, familie, dorp en klooster.

Alsof dat nog niet genoeg is heeft China hun land bezet en heeft er duizenden Han-Chinezen gedwongen geïmporteerd met de bedoeling de vrijheidslievende Tibetaanse cultuur in het gareel te dwingen. Wie de bezetting van Nederland nog meegemaakt heeft voelt een beetje hoe dat moet zijn.

wat wij kunnen leren van Boeddhisme

Basiskamp hoog in de Himalaya

Waar kunnen we landen?

God is dood. Een uitspraak die bekend geworden is door Nietzsche. Maar al sinds begin 1800 bogen vele , veelal Duitse filosofen zich over de vraag naar God’s bestaan: Hegel, Kant, Kierkegaard, Mainländerd, Fichte, Kierkegaard, Sinds de Verlichting mocht gedacht worden wat niet eerder gedacht mocht worden. De bodem begon onder onze voeten langzaam te verschuiven.

Alle mensen zoeken een beter leven. Dat is een open deur. De vraag is alleen waar dat betere leven te vinden is. Nu God op sterven na dood is in Nederland vertrouwen we steeds meer op technologie als aanjager van onze welvaart en comfort. Waarschuwingen als die van de Club van Rome in 1987 die de grenzen van de groei aangaven, slaan we en-masse in de wind.

Wat we materieel verwerven heeft grote duistere keerzijden zoals Bruno Latour in zijn essay ‘Waar kunnen we landen?’ laat zien: grote migratie, grotere kloof tussen arm en rijk, meer milieuschade. Dat zijn nog maar de uiterlijke en zichtbare kanten, wegbereiders voor fascisme zoals Madelaine Allbright, voormalig minister van buitenlandse zaken onder Bill Clinton, laat zien in haar gelijknamige boek.

Kill the Buddha

Verwarrende rijden, zeker. We bevinden ons in een emotionele rollercoaster waar heel veel mensen geen raad mee weten. Kees Boele, bestuursvoorzitter van de HAN zegt dat 26% van zijn studenten met de ziel onder de arm rondloopt. Ze voelen opgejaagd onder de alsmaar toenemende druk om aan de dwangbuis van prestatienormen te voldoen. Verder voelen zij zich leeg van elke zin en betekenis. Ironisch genoeg is die dwangbuis gemaakt door dezelfde studenten die in de jaren 60 en 70 de universiteiten en academies bezetten om uit hún dwangbuis te breken.

wat wij kunnen leren van boeddhisme

​Nu het korte antwoord op je vraag 'Wat wij kunnen leren van het boeddhisme' Ik citeer de oude zenmeester Linji Yixuan (866): ‘Kill the Buddha’. Hij bedoelde dat elke voorstelling die je van Boeddha maakt tussen jou en Boeddha in staat. Zulke mentale factoren, zoals die genoemd worden, zijn de grootste obstakels voor verlichting en verlossing. Dat zegt ons christenen niet zoveel, Boeddha . Zouden we daar iets van kunnen leren?

Als een technologische en materiele levenswijze ons de das omdoen, waar vinden we dan een oplossing? Hoe moeten en kunnen we dan leven, wat biedt ons dan geluk en welbevinden? Die oplossingen zijn er, maar dan moeten we wel leren luisteren en durven experimenteren.

Na ons de zondvloed?

Zolang we vasthouden aan onze eigen denkbeelden en gewoonten komen we niet verder. Juist die hebben ons nu in de problemen gebracht. Je kop in het zand steken of de moeilijkheden bagatelliseren helpt ook niet veel. Dat is wel wat er nog op grote schaal gebeurt.

Met name de rijken en machtigen op deze aarde, de bezitters van oude industrie, bedenkers en propagandisten van de vrije markt, kapitalist én communist, doen alsof hun neus bloedt. Zij trekken zich terug achter hun hoge muren, hebben hun veiligheidsmaatregelen genomen en laten het gepeupel creperen. ‘Na ons de zondvloed, wij zitten droog’ beschrijft hun onverschillige en inhumane houding het beste. Dat is weliswaar van alle tijden, maar nog nooit op zo’n grote, wereldomvattende schaal.

Verwarrende tijden? Zeker, maar ook tijden om razend en wanhopig te worden. De globalisering van de economie heeft als resultaat een enorme verwevenheid van financiële, juridische, sociale en ecologische factoren. Als één van de factoren gaat kraken, schudt de gehele wereld op haar grondvesten De crisis van 2008 met de hypothekenzeepbel liet daar al iets van zien. Waarom toch al deze ellende?

Is God toch niet dood?

Wat kunnen wij doen? Wij zijn geen heiligen zoals moeder Theresa die onvermoeid met geweldige energie heel haar leven wijdde aan projecten voor de meest armen en zieken. Of zoals Nelson Mandela die onvoorstelbare moed opbracht om ondanks jarenlange gevangenschap niet verbitterd en wraakzuchtig te raken maar over de partijen en conflicten heen wist te kijken.

wat wij kunnen leren van boeddhisme

Wij moeten ons richten naar wat binnen de grenzen van ons vermogen ligt. Maar misschien zijn die grenzen veel ruimer en kunnen we veel meer dan we denken. Wat beperkt ons dan? Ook dat is een goede vraag om aan Boeddha of aan Jezus te stellen. Een westerse zen boeddhistische non, abdes Ani Trime, stelde het zo: ‘Elke gedachte die wij hebben schept onze toekomst’. Is het misschien de moeite waard om te beginnen bij ons eigen denken, onze geest te onderzoeken? Juist dat is het terrein waar boeddhisten al meer dan elke andere religie veel ervaring mee hebben.

Daarnaast is het wellicht praktisch om ons te verenigen. Niet weer een eigen clubje op te richten dat met andere clubjes kan gaan strijden om de waarheid. In Nederland zijn we daar heel goed in. Zouden we niet veel sterker staan als we er in slagen meer inclusief te zijn? Dan zouden we moeten leren om met meervoudige perspectieven om te gaan zonder daar afgronden tussen te creëren.

Tenslotte, wat we van Boeddhisme kunnen leren is vooral dat God nièt dood is. Als we er in slagen door meditatie, contemplatie en studie, ons te ontdoen van beelden over God, uitspreken over God, leerstellingen over God, dan gebeurt ons misschien iets dat ons buiten de grenzen van ons kunnen, buiten de fictie van individualiteit brengt en binnen het beginloze begin. ​

​Verder met mediteren?

wat wij kunnen leren van boeddhsime

Het oerwoud dat Boeddhisme heet

ZanZen en het oerwoud Boeddhisme

Een grote ommekeer

Wie voor het eerst lessen volgt van een Tibetaanse leraar, wordt, zoals ik zelf meemaakte, overspoeld met beelden, teksten en begrippen waar je geen touw aan vast kunt knopen. Zo veelkleurig, zo complex, met zoveel nuances, het duurt jaren voordat je daar enig inzicht in krijgt en vooral voordat het werkelijk in je hart en geest gaat leven, een levende werkelijkheid wordt. Mijn leraar toen, lama Sogyal Rinpoche, was nog jong en niet didactisch geschoold. Wij, zijn studenten, kregen alles in één keer op ons bord. Ik heb er jaren over gedaan om in het oerwoud dat Boeddhisme heet samenhang, structuur en proces te ontdekken.

ZanZen met Sogyal Rinpoche

Sogyal Lahkar Rinpoche, Tibetaanse leraar

Er zijn natuurlijk periodes geweest dat ik de moed wilde opgeven. Dat ik het maar een vreemd rariteitenkabinet vond, dat oerwoud dat boeddhisme heet. Maar dan keerde ik weer terug naar de bron, naar het moment dat mijn leven 180 graden omdraaide. Dat gebeurde na een retraite van twee weken in Zuid-Frankrijk, op terugweg naar huis, in een ontmoeting met Lama Gendung. Feit is dat zich na die ontmoeting een reeks gebeurtenissen voltrok, niet bewust gewild, niet gepland, niet bedacht, die mij een ander leven binnen lieten gaan. Ik ben daar oneindig dankbaar voor. Het boeddhisme heeft mij wakker geschud, het houdt mij wakker en het maakt mij gelukkig, gelijkmoedig en naar ik hoop, een vriendelijk mens voor anderen.

Boeddhisme is mijn leerschool

Wij krijgen de gelegenheid om dit leven te leven van onze moeder en van onze vader. Daar kunnen wij dankbaar voor zijn, wat dit leven ons ook brengt. Wij leren om te gaan met dit leven met hulp van vele leraren. Ook hen kunnen we dankbaar zijn, hoe moeilijk, pijnlijk of onwaarschijnlijk hun lessen ook geweest mogen zijn. Tenslotte kunnen we ook onszelf dankbaar zijn dat we dit leven aangenomen hebben, dat we het avontuur zijn aangegaan ons hier tot uitdrukking te brengen, bewustzijn op te doen, ervaringen rijker te worden.

En omdat het ogenschijnlijke oerwoud van het boeddhisme mijn meest waardevolle leerschool is, zet ik nog elke dag een stap in dat oerwoud, als leerling, als gids, als aanwijzer, als sherpa, als metgezel. Moge deze hulp goed zijn in het begin, goed zijn in het midden en goed zijn aan het eind.

​​Jezelf verder spiritueel ontwikkelen?
Join the insiders  van
ZanZen Online Academie

>