Blog Boeddisme zonder sidebar
  • Home
  • >
  • Blog
  • >
  • Wat als het klimaat verandert?

Auteur Hans van Zanten

augustus 11, 2020

Als het klimaat verandert, waar kan ik landen? Bruno Latour.

Het is een vraag die een vluchteling zich elke dag zal stellen. ‘Waar zal mijn grond zijn?” Als je vlucht heb je geen doel anders dan te veilig te weten, politiek, economisch of geografisch. Een oorlog verdrijft je van je grond. Evenzeer doet een vulkaan dat of wanneer het klimaat verandert. Maar er is meer aan de hand. 

Vluchteling zonder thuis

Op de vlucht

GRENZEN EN OGEN SLUITEN

Van je grond verdreven worden grijpt diep in. Je verliest alles wat je gewoon is, je familie, je vrienden, je buurt. Al is jouw stukje grond nog zo klein, het is je thuis, je worteling, je identiteit. Je verliest jezelf. Stel je dat eens voor. Juist dat is wat massaal staat te gebeuren. Als het klimaat verandert, waar kunnen we nog landen? Waar zijn we nog welkom?

Welk mens kan een ander mens zijn plek op aarde ontzeggen? Toch gebeurt dat, doen we dat steeds meer. Vluchtelingen zijn niet welkom, we sluiten de grenzen. En met het sluiten van de grenzen sluiten we ook onze ogen én ons hart. Meedogenloos, harteloos.

In de grond van ons hart zijn we niet onaardig, zijn we liefdevolle mensen. Maar als we zelf van onze grond verdreven dreigen te worden verandert er iets. De angst grijpt ons bij de keel en laat ons vergeten dat wie we zijn. We veranderen dan in dieren die hun territorium verdedigen en vijanden weren. 

KLIMAAT IS MEER DAN HET WEER

Bruno Latour, Frans socioloog en filosoof brengt het groeien van de vluchtelingstroom in verband met de kloof tussen arm en rijk, met de deregulering wereldwijd en met de klimaatverandering. ‘Klimaat’ wordt hier opgevat in de brede zin van de verhouding tussen mensen en hun materiële bestaansvoorwaarden. Er is dus echt meer aan de hand.

Gaia slaat terug

Bruno Latour

Hij ziet bijvoorbeeld geen leiders meer die zich verantwoordelijk voelen voor het volk. Integendeel, zij laten de mensen aan hun lot over en trekken zich terug in hun beschermde en afgeschermde buurten.

“Waar kunnen we landen?” is de titel van zijn nieuwe boek. Waar kunnen we landen als de migratiestromen groter worden door de veranderende klimaat? Gaan we elkaar de tent uitvechten? Of gaan we het bewonen van onze aarde herijken, met voor iedereen een plek om te aarden, te wortelen, je thuis te voelen? Wat doen we als het klimaat verandert?

GAIA, HET AARDSE SLAAT TERUG

We begrijpen niets van de politiek van de laatste decennia als we het vraagstuk van het klimaat niet centraal stellen, dat is de prikkelende hypothese van filosoof Bruno Latour.

Gaia, de aarde, zegt hij, slaat nu keihard terug. Ze laat zich niet langer leeg roven, uitputten en misbruiken. Ze is een speler in het spel geworden die ons dwingt rekening met haar te houden en haar te respecteren. Haar respecteren zal ook betekenen elkaar respecteren.  Dat is nu ver weg. We zullen het weer moeten leren, elkaar zien, zien hoe het is.

Politiek herdefiniëren

De klimaatkwestie behoort tot de kern van de geopolitiek en is rechtstreeks verbonden met ongelijkheid en onrechtvaardigheid. Dit blijkt uit de terugtrekking van de Verenigde Staten uit het Parijse klimaatakkoord, de toename van migratiestromen door oorlogen en klimaatmutatie en de Brexit. Het is alsof een groot deel van de elites het ideaal van een gedeelde wereld heeft opgegeven.

Om weerstand te bieden aan deze situatie moeten we een gemeenschappelijke oriëntatie vinden. Daarvoor is een kaart nodig met de posities van het nieuwe politieke landschap. Bruno Latour geeft een overtuigende aanzet tot het tekenen van zo’n kaart en besluit met een pleidooi voor het Europa waarin hij zou willen landen. Kunnen we politiek herdefiniëren als wat ons terugvoert naar de aarde?

Over Bruno Latour

Bruno Latour is een Franse filosoof en antropoloog. Tot zijn bekendste boeken behoren Laboratory Life (met Steve Woolgar; 1979), Nous n’avons jamais été modernes (1991) en Face à Gaïa (2015; Oog in oog met Gaia, 2017). Bruno Latour is als emeritus hoogleraar verbonden aan het medialab en het programma politieke kunsten van Sciences Po in Parijs. In november 2020 ontvangt hij de Spinozalens.

Hebben we de moed de werkelijkheid onder ogen te zien, zonder angst en kunnen we de neiging om weg te kijken weerstaan. Alleen dan kunnen we ook verantwoordelijkheid nemen voor ons handelen; naar elkaar, naar de grond waarop en waarvan we leven. Dat 

{"email":"Email address invalid","url":"Website address invalid","required":"Required field missing"}

Snel bericht van mijn nieuwe verhalen? Dat kan!

__CONFIG_colors_palette__{"active_palette":0,"config":{"colors":{"d3c5e":{"name":"Main Accent","parent":-1}},"gradients":[]},"palettes":[{"name":"Default Palette","value":{"colors":{"d3c5e":{"val":"rgb(19, 114, 211)"}},"gradients":[]},"original":{"colors":{"d3c5e":{"val":"rgb(19, 114, 211)","hsl":{"h":210,"s":0.83,"l":0.45}}},"gradients":[]}}]}__CONFIG_colors_palette__
Super! Stuur mij de gratis ZanZen Notes.

Deze artikelen vind je misschien ook leuk

Ik heb een paar uur naar de algemene beschouwingen van de Tweede Kamer gekeken. Weinig visie, veel versleten economisch denken. . . . . . . .

verder lezen

Muizen die aan je tapijt knagen.  Er zijn van die plekken in mijn huis die ik liever vermijd. Je kent ze . . . . . . .

verder lezen
>